علي بن حسين انصارى شيرازى

173

اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )

دوم درخت مقل بود و در ميم گفته شود دوقو تخم جزربرى است و بيخ آن شقاقل است و گياه وى را خرس گياه خوانند و خرس بغايت ويرا دوست دارد و گويند دوقو تخم كرفس برى است و خلاف است و بيونانى دوقس خوانند و دوقس نوعى از آن است و به شيرازى بدران گويند و صفت آن در قاف در قوقاس گفته شود و بهترين دوقو تازه زردرنگ بود و طبيعت وى گرم است در سيوم و خشك است در اول و گويند گرم و خشك است در دويم و عيسى گويد گرم است در سيوم و خشك بود در دويم مغص را ساكن كند و بول براند و حيض براند و سجح اطفال را نافع بود و مقدار شربتى از وى يك درم بود و مفتح سده بود و فضلهاى غليظ بلغمى از سينه پاك كند و گزندگى عقرب را نافع بود بغايت چون بپزند و آب آن بياشامند يا بر موضع گزندگى ريزند روفس گويد قوت معده بدهد و هضم طعام بكند و منى زياده كند و جالينوس گويد شهوت باه را برانگيزد و نعوظ آورد و اربياسوس گويد استرخاى مفاصل را نافع بود و سنگ مثانه بريزاند و فولس گويد كرمها و حب القرع را بكشد چون با شيح ارمنى يا ترمس بياشامند دو وزن آن و ديسقوريدوس گويد كه مهيج شهوت جماع بود و مدر طمث و صاحب تقويم گويد مضعف مثانه بود و مصلح آن تخم مورد بود با بلوط و صاحب منهاج گويد مضر بود بمثانه و شهوت جماع ببرد و مصلح آن مصطلى بود صاحب مخزن الادويه مىنويسد : دوقو به ضم دال و سكون واو و ضم قاف و سكون واو لغت يونانى است و آن را دوقو اغريا و دوقوبرى نيز نامند و ماهيت آن تخم جزر برى است و بيخ آن را مستسقاقل و گياه آن را خرس گياه نامند و به شيرازى آن را بدران نامند و آن شبيه به نانخواه است از آن ريزتر و با اندك تندى . . . لاتين DAVCI CAROTAE SEMINA فرانسه SEMENCES DE CAROTTE انگليسى CARROT SEEDS دول گويند طاليسفر بود و گفته شود دوباروج گويند كاكنج است و گفته شود دود قرمز دود الصباغين خوانند و آن كرمى بود سرخ كه در درخت بلوط بود و وى صدفىشكل باشد و كوچك باشد مانند حلزون و جالينوس گويد چون از درخت بگيرند تر بود و خشك در دويم و صفت آن گفته شود در قرمز دود الحرير بپارسى كرم ابريشم خوانند چون خشك كنند و سحق كنند سه درم از وى در حسوى كه از آرد گندم بود اضافه كنند و بياشامند چند روز پياپى لون را بغايت نيكو گرداند و بدن فربه كند و اگر يكى از وى خشك كرده در خرقهء ارغوانى پيچند بر محموم آويزند بغايت مفيد بود دوغ مخيض بقر است و گفته شود دوقص بصل است و گفته شد